Polygynie, waarbij een man tegelijk met meer dan één vrouw getrouwd is, is een van de meest besproken onderwerpen in het islamitische gezinsleven. Lezers komen om allerlei redenen op deze pagina terecht: nieuwsgierigheid, een aanzoek dat ze hebben gekregen, een familiesituatie die ze proberen te begrijpen of de wens om te weten wat de wet toestaat waar ze wonen.
Deze pagina biedt uitsluitend neutrale informatie. Ze legt de koranische basis en het debat onder geleerden uit, en vooral de juridische positie, want in het Verenigd Koninkrijk en de meeste westerse landen is een tweede huwelijk aangaan terwijl het eerste wettelijk nog bestaat een strafbaar feit. IslamicDating.co.uk bemiddelt niet bij polygame huwelijken en moedigt ze ook niet aan, en niets hier is religieus of juridisch advies.
De koranische tekst en de voorwaarden
Het kernvers is 4:3, dat een man toestaat met maximaal vier vrouwen te trouwen en daaraan toevoegt: als je vreest dat je niet rechtvaardig kunt zijn, dan slechts één. Verderop in hetzelfde hoofdstuk zegt vers 4:129 dat je nooit volkomen rechtvaardig tussen echtgenotes zult kunnen zijn, hoe graag je dat ook zou willen.
Geleerden hebben deze verzen op verschillende manieren samen gelezen. Het klassieke meerderheidsstandpunt is dat polygynie toegestaan maar voorwaardelijk is: de man moet volledig in het onderhoud van elk huishouden kunnen voorzien en zijn vrouwen rechtvaardig behandelen wat betreft onderhoud, huisvesting en tijd. Veel geleerden benadrukken dat het een toestemming is en geen aanbeveling, en dat monogamie verplicht is waar rechtvaardigheid twijfelachtig is.
Het debat onder geleerden vandaag
De standpunten onder hedendaagse moslims lopen sterk uiteen:
- sommige geleerden zien polygynie als een geldige mogelijkheid, bijvoorbeeld voor weduwen of in tijden waarin veel vrouwen zonder steun zitten, mits aan de voorwaarden is voldaan;
- anderen wijzen op 4:129 en stellen dat de voorwaarden zo zwaar zijn dat het een uitzondering zou moeten blijven;
- velen vinden dat de staat het in het algemeen belang legitiem mag beperken of reguleren;
- geleerden van alle scholen erkennen dat een vrouw in veel rechtstradities een voorwaarde in haar huwelijkscontract kan opnemen, al verschillen de scholen over hoe bindend zo'n voorwaarde is.
Wie deze vragen persoonlijk afweegt, doet er goed aan een bevoegde geleerde te raadplegen en, los daarvan, een advocaat.
De juridische positie in het VK en het Westen
In Engeland en Wales is bigamie een strafbaar feit. Wie wettelijk getrouwd is, kan in het Verenigd Koninkrijk geen geldig tweede huwelijk sluiten, en een poging daartoe kan tot vervolging leiden. Vergelijkbare verboden gelden in het grootste deel van Europa, Noord-Amerika en Australië. Ook in Nederland en België is bigamie strafbaar, en daar mag bovendien geen religieuze huwelijksceremonie plaatsvinden zonder dat eerst een burgerlijk huwelijk is gesloten.
Sommige mensen denken dat een religieuze nikah zonder burgerlijke registratie de wet omzeilt. Lezers moeten beseffen dat dit een riskant misverstand is. De tweede "vrouw" in een ongeregistreerde constructie heeft doorgaans weinig of geen wettelijke bescherming wat betreft bezit, onderhoud of erfenis, en de constructie kan alsnog ernstige juridische, immigratie- en beschermingskwesties opleveren. De erkenning van polygame huwelijken die rechtsgeldig in het buitenland zijn gesloten, is een apart en complex rechtsgebied. Wie ermee te maken heeft, kan het best advies vragen aan een gespecialiseerde advocaat familie- of migratierecht.
De situatie in landen met een moslimmeerderheid
Landen met een moslimmeerderheid hanteren zeer verschillende benaderingen. Tunesië en Turkije verbieden polygamie in hun burgerlijk recht. Veel andere landen staan het onder voorwaarden toe, zoals toestemming van een rechtbank of officiële instantie, bewijs van financiële draagkracht, een gegronde reden en het informeren of de instemming van de huidige echtgenote. Marokko en Pakistan worden vaak genoemd als voorbeelden van systemen die zo'n toestemming vereisen. Regels veranderen en worden in de praktijk verschillend toegepast, dus controleer altijd de actuele wet bij de bevoegde autoriteiten en een lokale advocaat.
Instemming, openheid en bescherming
Hoe je ook over de theologie denkt, er is brede overeenstemming dat geheimhouding en bedrog veel schade aanrichten. Problemen die vrouwen en families vaak melden, zijn onder meer:
- mannen die zich als alleenstaand voordoen terwijl ze al getrouwd zijn;
- bestaande echtgenotes die pas achteraf van een tweede huwelijk horen;
- tweede vrouwen die zonder wettelijke status, woonzekerheid of rechten voor hun kinderen achterblijven;
- ongelijke behandeling die juist de rechtvaardigheid schendt die de Koran vereist.
Wie een aanzoek krijgt, doet er goed aan directe vragen te stellen over de burgerlijke staat, een wali of vertrouwd familielid te betrekken en de antwoorden onafhankelijk te controleren. De wali van een vrouw heeft de plicht haar belangen te beschermen en zou op volledige openheid moeten aandringen. Een eerste vrouw heeft het volste recht de bedoelingen van haar man te kennen. Onze gids over een halal en transparante weg naar het huwelijk gaat in het algemeen in op eerlijkheid bij kennismakingen.
Wie ermee te maken kan krijgen
Bij discussies over polygynie gaat het vaak om gescheiden en weduwe geworden vrouwen, die soms worden aangemoedigd zo'n constructie te accepteren omdat hun wordt verteld dat er weinig andere mogelijkheden zijn. Dat klopt zelden. Onze pagina's voor gescheiden islamitische singles en weduwen die aan hertrouwen denken beschrijven de vele monogame wegen die voor hen openstaan.
De belangrijkste punten
- De koranische toestemming is voorwaardelijk en gebonden aan rechtvaardigheid; veel geleerden zien haar als een uitzondering.
- Bigamie is strafbaar in het VK, Nederland, België en de meeste westerse landen.
- Een ongeregistreerde nikah geeft een tweede vrouw geen wettelijke bescherming.
- Sommige landen met een moslimmeerderheid verbieden polygamie; andere reguleren haar.
- Volledige eerlijkheid tegenover alle echtgenotes en families is essentieel.
- Vraag advies aan een bevoegde geleerde en een advocaat, niet op internetfora.